Kişinin bu durumda neredeyse hiç yakın ilişkisi yoktur. Bu kişiler olaylara dışsal tepki vermek yerine tepkilerini içlerinde yaşarlar, bazı sosyal aktivite olaylarında ise aşırı derecede heyecan, alınganlık, kuşkuculuk ve kaygı yaşarlar. Toplumdan soyutlanmak onlar için acı verici bir durum olmasına rağmen insanlara karşı hep mesafelidirler.
Gerçekliğe yabancılaşmışlardır. Garip, büyüsel inanışları, batıl inançları, gerçekte var olmayan kişilerden mesaj aldığına yönelik düşünceleri vardır. Duygu, düşünce ve davranışlarında dağınıklık söz konusudur. Konuşmalarının net olmaması, davranışlarındaki gariplik, kişilerarası ilişkilerinin bozulmasına yol açar.
A. Aşağıdakilerden en az beşi ile belirli, erken erişkinlikte başlayan ve değişik bağlamda ortaya çıkan, yakın ilişkilerde birden rahatsızlık duyma, toplumsal ve kişilerarası eksikliklerin yanı sıra bilişsel ve algısal çarpıtmalar ve sıra dışı davranışlarla giden yaygın bir örüntü;
• 1- Alınma düşünceleri (alınma sanrılarını kapsamaz)
• 2-Davranışları etkileyen alışılagelmişin dışında inançlar ya da büyüsel düşünme
• 3- Olağandışı algısal yaşantı, bedensel yanılsamalar
• 4- Olağana aykırı düşünce ya da konuşma
• 5- Kuşkuculuk ya da kuşkucu düşünceler
• 6- Uygunsuz ya da kısıtlı duygulanım
• 7- Sıra dışı davranış ya da görünüm
• 8- Birinci derece akrabalarının dışında yakın arkadaşlarının olmaması
• 9- Yakınlaşmayla azalmayan toplumsal kaygıya kuşkucu korkular eşlik eder.
B. Yalnızca şizofreni, iki uçlu bir bozukluk, psikoz özellikleri gösteren depresyon bozukluğu ya da otizm açılımı kapsamında bozukluğun gidişi sırasında ortaya çıkmaz ve başka bir sağlık durumunun fizyolojik etkilerine bağlanamaz.
Not: şizofreninin başlangıcı öncesinde tanı ölçütleri karşılanıyorsa ‘hastalık öncesi’ deyişini ekleyin (hastalık öncesi şizotipal kişilik bozukluğu)